Scheveningse Engelandvaarders

Reünie van de zeven Scheveningse Engelandvaarders, die op 16 maart 1941 met de Katwijkse garnalenvlet Anna naar Engeland overstaken om zich aan te sluiten bij de geallieerden strijdkrachten die tegen Nazi-Duitsland vochten. Van links naar rechts: Leen Bruin (overleden 13 oktober 2005), Jacob Vrolijk (overleden 13 juni 1997), Henk Westerduin (overleden 4 mei 2006), Krijn Kleijn, Hugo van Roon, Rinus den Heijer en Jacob de Reus. (overleden 5 mei 2004)
Scheveningen, 9 mei 1990

 

DE VLUCHT

Op 16 maart 1941 stalen zeven Scheveningse vissersjongens de Katwijkse motorvlet Anna met de bedoeling om naar Engeland over te steken en zich aan te sluiten bij de geallieerde strijdkrachten die tegen Nazi-Duitsland vochten.

Zondagavond 16 maart 1941 verzamelden Leen Bruin (18), Jacob de Reus (19) Rinus den Heijer (18), Krijn Kleijn (17), Hugo van Roon (19), Jacob Vrolijk (19) en Henk Westerduin (17) zich in het café Leen de Mos in de Keizerstraat. Vandaar ging men naar de Tweede Haven alwaar de motorvlet KW 96 lag aangemeerd.
Rond de klok van tien uur werd de Anna losgegooid om al peddelend met plankjes buitengaats te komen.
De mast van de motorvlet, die een stukje boven de kade bij 'De Pijp' uitstak, werd door de Duitse schildwachten, die aan weerskanten patrouilleerden, niet opgemerkt. Mist en verduistering, voor Engelse luchtaanvallen, was het beetje geluk dat de avontuurlijke Scheveningers die avond wel konden gebruiken.
Echter in de buitenhaven aangekomen dreigde het geluk hen in de steek te laten toen Krijn de motor startte en de Anna op de rotsen van het Zuidenhavenhoofd liep. De motor werd snel in zijn achteruit gezet waarna de vlet achterstevoren open zee koos. De klok van de Oude Kerk in de Keizerstraat sloeg toen twaalf uur.
Toen de Duitsers de volgende dag de ontsnapping ontdekten was men zo furieus dat de vader van Leen Bruin, die schipper was op de reddingsboot, werd opgepakt met het bevel de zeven vluchters terug te halen.

ENGELAND IN ZICHT

In de namiddag van 17 maart werd de motorvlet onder de Engelse kust opgepikt door het Engels marineschip Hr. Ms. Pytchley. De motorvlet heeft men naar een Engelse haven gesleept. Zes Scheveningers werden voor verhoor door Scotland Yard naar Schotland gebracht.
Henk Westerduin, die ziek was, werd gelijk opgenomen in een ziekenhuis in Rosyth.
Tijdens de tocht naar Schotland werd de Pytchley, die in konvooi voer, aangevallen door een Duitse onderzeeër die door dieptebommen tot zinken werd gebracht.

HET BEZOEK AAN KONINGIN WILHELMINA

Na te zijn verhoord werden de Scheveningse Engelandvaarders naar Londen gebracht waar ze een bezoek brachten aan Koningin Wilhelmina. Ze werden door twee auto's opgehaald.
Aanvankelijk herkende Hugo van Roon de man die naast de chauffeur zat niet. Het bleek Prins Bernhard te zijn. In de andere auto werden de Scheveningers begeleid door minister Gerbrandy. Het eerste wat Wilhelmina aan de Scheveningse vissersjongens vroeg: 'Hoe gaat het met het Nederlandse volk'. Henk Westerduin vertelde de Koningin dat hij haar vaak op het strand zag paardrijden en dat hij een keer bang was geweest dat het paard hem zou bijten. Wilhelmina antwoordde Henk: "Mijn paarden zijn erg lief en bijten niet". Nadat de Koningin met haar hofdame de kamer had verlaten liet Krijn Kleijn zich de kans niet onbenut om een flink graai te nemen in de zilveren sigarettendoos die op tafel stond. Vervolgens kreeg Krijn het bij Prins Bernhard voor elkaar dat ze de man een bedrag van tien Engelse ponden kreeg. Die avond hebben ze zowel kennisgemaakt met de Engelse pubs (cafés) als met de hevige bombardementen op Londen. Kort daarna werden ze allen ingescheept bij de Koninklijke Marine.

DE ACTIES

Hugo van Roon zijn eerste actie was onder de Nederlandse kust waar een logger, die voor de Duitsers spioneerde, onschadelijk moest worden gemaakt. Na deze missie werd Hugo kanonlader op de Nederlandse kruiser Hr.Ms. Jacob van Heemskerck en maakte hij in februari 1942 de eindfase van de slag in de Javazee mee. De Nederlandse kruisers De Ruyter en Java gingen toen ten onder.
Japanse gevechtsvliegtuigen hebben het de Van Heemskerck toen nog behoorlijk moeilijk gemaakt. Op de kanonneerboot Hr. Ms. Soemba begroef Hugo op 6 augustus 1943 zijn gesneuvelde commandant overste Sterkenburg op het geallieerde kerkhof in Augusta op Sicilië. In juni '44 maakte Hugo met de Hr. Ms. Soemba de invasie van Normandië mee.

Krijn Kleijn heeft bijna de hele oorlogsperiode gediend op de motortorpedobootjager Hs. Ms. Van Galen waar hij onder andere de bezetting van Madagskar op 5 mei 1942 meemaakte.
Leen Bruin heeft de oorlog gediend op de O 14 van de onderzeedienst.

VEILIG THUIS

De zeven Engelandvaarders hebben allen de oorlog overleefd. De meeste hebben na de oorlog hun oude beroep als vissersman weer opgepakt.
Rinus den Heijer is ná de oorlog met een Engelse getrouwd en heeft zich in Engeland gevestigd.

De verhalen van Hugo van Roon en Krijn Kleijn zijn op cd gezet om als historisch document voor het nageslacht bewaart te blijven. Door omstandigheden kon het verhaal van Leen Bruin jammer genoeg niet worden voltooid.
Het verhaal van Henk Westerduin en Jacob de Reus is opgetekend in een werkstuk 'De Engelandvaarders' (2005) van Rosa de Reus.

De dubbel-cd met de verhalen van Hugo en Krijn is een bescheiden eerbetoon aan de zeven Scheveningers en al die andere veteranen die zich hebben verzet tegen de poging van Nazi-Duitsland om de wereld aan zich te onderwerpen.

* * *

Het eerste exemplaar van deze dubbel-cd werd op 23 april 2004 tijdens een feestelijke bijeenkomst in Het Uiterjoon, door burgemeester Deetman overhandigd aan de weduwe van Engelandvaarder Jacob Vrolijk. Zowel de cd als de dvd-presentatie van die dag zijn aanwezig in de bibliotheek van Scheveningen.